മാനന്തവാടി
താഴെ അങ്ങാടി ശ്രീ ഹനുമാൻ കോവിൽ
വയനാട് ജില്ലയിലെ മാനന്തവാടി താഴെയങ്ങാടിയിൽ, ശാന്തമായൊഴുകുന്ന കബനി നദിയുടെ തീരത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അതിപുരാതനമായ പുണ്യസങ്കേതമാണ് ശ്രീ ഹനുമാൻ കോവിൽ. മാനന്തവാടി താലൂക്കിലെ ഏക ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രമെന്ന ഖ്യാതിയുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തുന്നത് സർവ്വ ദോഷങ്ങളും അകറ്റി മനശ്ശാന്തിയും ആയുരാരോഗ്യവും പ്രദാനം ചെയ്യുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
ഇടതുകയ്യിൽ ഗദയും വലതുകയ്യിൽ ഭക്തർക്ക് അഭയമേകുന്ന അനുഗ്രഹമുദ്രയുമായി ഇരിക്കുന്ന ഭാവത്തിലാണ് ഇവിടെ ആഞ്ജനേയസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുരാതന കാലത്ത് ഒരു സിദ്ധയോഗീശ്വരൻ പ്രാണപ്രതിഷ്ഠ നിർവ്വഹിച്ച ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടുത്തെ പൂജാ സമ്പ്രദായങ്ങൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തവും നിഷ്ഠ നിറഞ്ഞതുമാണ്.
ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യവും ചരിത്രവും
'മാനന്തവാടി' എന്ന സ്ഥലനാമം ഉണ്ടായതിനു പിന്നിൽ ശ്രീ ഹനുമാൻ കോവിലിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്:
🌿 മഹാആനന്ദവാടിയും മാനന്തവാടിയും
രാമ-രാവണ യുദ്ധത്തിൽ വിജയം കൈവരിച്ച ശേഷം മടങ്ങിയ പവനസുതൻ, കബനീ നദിയുടെ ശാന്തമായ സൗന്ദര്യത്തിലും കാനനഭംഗിയിലും ആകൃഷ്ടനായി കബനി നദിയുടെ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള ഒരു വലിയ പാറയിലിരുന്ന് ധ്യാനനിമഗ്നനായി. പ്രകൃതിരമണീയമായ ആ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ആഞ്ജനേയൻ പരമാനന്ദത്തിൽ ആറാടി ധ്യാനിച്ച പ്രദേശം 'മഹാആനന്ദവാടി' എന്ന് അറിയപ്പെടുകയും, പിൽക്കാലത്ത് അത് ലോപിച്ച് 'മാനന്തവാടി' ആയി മാറിയെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
👁️ ശിവയോഗിയുടെ അകക്കണ്ണിലെ ദർശനം
യുഗങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഇവിടെ നിലനിന്നിരുന്ന ഹനുമദ് സാന്നിധ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ അന്ധനായ ഒരു ശിവയോഗി, തന്റെ അകക്കണ്ണാൽ ആഞ്ജനേയരൂപം ദർശിക്കുകയും കബനി നദിയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ദിവ്യശിലയിൽ ഭഗവാന്റെ രൂപം കൊത്തിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ആഞ്ജനേയ ചൈതന്യം ആവാഹിച്ച് ആ ശില നദീതീരത്തെ വൃക്ഷച്ചുവട്ടിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം പൂജിച്ചുപോന്നു.
🏛️ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണവും ആന്ധ്ര ബന്ധവും
കാലക്രമേണ നാടുവാണ രാജാക്കന്മാർ ഈ കോവിലിനെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രമാക്കി ഉയർത്തി. പിന്നീട് ആന്ധ്രയിൽ നിന്നെത്തിയ ഭക്തർ ക്ഷേത്രഭരണം ഏറ്റെടുക്കുകയും അവരുടെ കുലദേവതയായ ശ്രീ കന്യകാപരമേശ്വരിയെയും ശ്രീരാമസ്വാമിയെയും ഇവിടെ ഉപദേവതകളായി പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു.
🛕 പ്രതിഷ്ഠകളും ഉപദേവതകളും
പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ: ശ്രീ ഹനുമാൻ സ്വാമി (പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം, ഗദയും അനുഗ്രഹമുദ്രയുമായി ഇരിക്കുന്ന ഭാവം).
ഉപദേവതകൾ:
- ശ്രീ കന്യകാപരമേശ്വരി
- ശ്രീരാമചന്ദ്രസ്വാമി
- അയ്യപ്പസ്വാമി
- ഗണപതി
- നാഗദൈവങ്ങൾ
- സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി
👁️ ദർശന ക്രമം
ക്ഷേത്രത്തിലെ ചിട്ടയനുസരിച്ച് താഴെ പറയുന്ന ക്രമത്തിലാണ് ദർശനം നടത്തേണ്ടത്:
- ഗണപതി
- നാഗ സുബ്രഹ്മണ്യൻ
- അയ്യപ്പസ്വാമി
- കന്യകാപരമേശ്വരി
- ശ്രീരാമചന്ദ്രസ്വാമി
- ശ്രീ ഹനുമാൻ സ്വാമി (പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ)
പൂജാ സമയങ്ങളും പ്രാർത്ഥനാ ദിവസങ്ങളും
ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ത്രികാല പൂജകളാണ് അനുഷ്ഠിച്ചു വരുന്നത്:
| സമയം | ചടങ്ങുകൾ |
|---|---|
| 06:00 AM | നടതുറക്കൽ, നിർമ്മാല്യ ദർശനം, പൂജകൾ |
| 10:00 AM | വന്ദനശ്ലോകങ്ങൾ, 21 തവണ ഹനുമാൻ ചാലീസാ പാരായണം, മംഗളാരതി |
| 11:00 AM | ഉച്ചപൂജയ്ക്ക് ശേഷം നട അടയ്ക്കൽ |
| 05:30 PM | വൈകുന്നേരം നടതുറക്കൽ, ദീപാരാധന |
| 07:00 PM | അത്താഴപൂജയ്ക്ക് ശേഷം നട അടയ്ക്കൽ |
🌟 വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ: ചൊവ്വ, വ്യാഴം, ശനി ദിവസങ്ങളും ഹനുമാൻസ്വാമിയുടെ ജന്മനക്ഷത്രമായ മൂലം നാളും അതിവിശേഷമാണ്.
📖 ഹനുമാൻ ചാലീസാ ദിനം: എല്ലാ മാസത്തെയും രണ്ടാം ശനിയാഴ്ചകളിൽ വിശേഷാൽ ഹനുമാൻ ചാലീസാ പാരായണവും അന്നദാനവും നടക്കുന്നു.
🌺 പ്രധാന വഴിപാടുകൾ
വെറ്റിലമാല ചാർത്തൽ: ശ്രീരാമവിജയം അറിഞ്ഞ സീതാദേവി സന്തോഷത്താൽ ഹനുമാന് വെറ്റിലകൾ പറിച്ച് ഹാരമണിയിച്ചു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഭക്തർ വെറ്റിലയിൽ "ജയ് ശ്രീറാം" എന്നെഴുതി നൂലിൽ കോർത്ത് ചാർത്തുന്നത് സർവ്വഐശ്വര്യത്തിനും മാറാരോഗങ്ങൾ മാറുന്നതിനും ഉത്തമമാണ്.
- വടമാല
- വെണ്ണക്കാപ്പ്
- അവൽ നിവേദ്യം
- നെയ്യ് വിളക്ക്
- പുഷ്പാഞ്ജലി
🎉 വാർഷിക വിശേഷങ്ങൾ
- കർക്കടക മാസാചരണം: രാമായണ മാസമായ കർക്കടകത്തിൽ ഭക്തിനിർഭരമായ രാമായണ പാരായണവും കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കുമായി രാമായണ ക്വിസ് മത്സരങ്ങളും.
- ഹനുമാൻ ജയന്തി: മൂലം നക്ഷത്രത്തിലും ഹനുമാൻ ജയന്തി ദിനത്തിലും പ്രത്യേക പൂജകളും വിശേഷാൽ അഭിഷേകങ്ങളും.
ക്ഷേത്ര ഭാരവാഹികൾ
എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി
- 📍 റോഡ് മാർഗ്ഗം: വയനാട് ജില്ലയിലെ മാനന്തവാടി ടൗണിൽ നിന്ന് താഴെയങ്ങാടി ഭാഗത്തേക്ക് 1 കി.മീ സഞ്ചരിച്ചാൽ കബനി നദീതീരത്തുള്ള ക്ഷേത്രത്തിലെത്താം.
- 🚌 ബസ് സ്റ്റാൻഡ്: മാനന്തവാടി കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി / പ്രൈവറ്റ് ബസ് സ്റ്റാൻഡ് (ഏകദേശം 1.5 കി.മീ).
- 🚆 റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ: കണ്ണൂർ (85 കി.മീ) / കോഴിക്കോട് (105 കി.മീ).
- ✈️ വിമാനത്താവളം: കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം - CNN (65 കി.മീ).